DAO nedir?
Web3'e ne kadar ilgi duyarsanız duyun, bu kelimeyi mutlaka birkaç kez duymuşsunuzdur… Blokzincir tabanlı yeniliklerin önünü açtığı yeni merkeziyetsizlik çağında DAO'lar temel taşlardan biri olabilir. Gelin, Merkeziyetsiz Otonom Organizasyonları biraz daha yakından inceleyelim!
DAO; yönetim ilkeleri bilgisayar kodlarıyla belirlenmiş ve blokzincire değiştirilemez biçimde kaydedilmiş bir yapı, grup ya da topluluk olarak düşünülebilir. Başka bir deyişle, kuralları açık olan, yolsuzluğa kapalı; sahipliği topluluğa ait ve kuruluşuna ya da finansmanına katkıda bulunan kişilerce yönetilen bir organizasyondur. Akıllı sözleşmeler bu süreci otomatikleştirerek güvenli, şeffaf ve bütünüyle merkeziyetsiz hâle getirir; çünkü yönetişim, herhangi bir merkezi kuruluşa ya da gerçek kişiye ait olamaz.
Mobula.fi'yi tanıyalım
Mobula.fi, protokol DAO'sunun nasıl kullanılabileceğine dair kusursuz bir örnek.
“Reliable information regarding any cryptocurrency assets should be available to everyone”
Mobula'nın geliştirilmesine de bu ihtiyaç önayak oldu. Kullanıcıların ve geliştiricilerin güvenilir kripto varlık verilerine hızlı ve faizsiz biçimde, eksiksiz erişme ihtiyacı.
Mobula, CoinMarketCap'in merkeziyetsiz hâlidir. Herhangi bir token'ı merkeziyetsiz biçimde listelemenize ve o token hakkında veri toplamanıza imkân tanır. Böylece küçük topluluğumuzun her üyesi yeni token'ları ve bunlara ilişkin bilgileri listelemeye ya da doğrulamaya katkıda bulunabilir! Merkeziyetsiz uygulama (dApp) topluluk tarafından yönetilir; Mobula'da hangi token'ların listelenip listelenemeyeceğine topluluk karar verir. Ardından gerekli veriler API'ler üzerinden otomatik olarak alınır. Tahmin edin bakalım, bunu bir DAO'yla yapıyoruz!
Bütün bunlar Web3'ün kökenleriyle ve onun ardındaki kültürel hareketle ilgili… İnsanlar daha fazla söz, güvenlik ve denetim sahibi olmak istiyor. Blokzincir, bu isteklere merkeziyetsizlik boyutunu kattı ve insanlara merkezi güçlerden ya da geleneksel yönetimlerden bağımsız olarak —başlangıçta çoğunlukla finansal konularda— kendi işlerini yönetmenin pratik bir yolunu sundu. Web3 topluluğunun gücünden ve benzeri şeylerden bu kadar söz edilmesinin nedeni de bu… Her şey, halkın karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olma talebiyle başladı! İnsanlar kullandıkları ve satın aldıkları şeylere güvenmek, kendilerini güvende ve sürecin parçası hissetmek istiyor… Antik Yunan demokrasisini düşünün. Çok sevdiğiniz bir ürünün nasıl geliştirileceğini etkileyen bir topluluğun parçası olduğunuzu hayal edin… Ürünü geliştiren çalışanlardan biri olmanız gerekmeksizin, fikrinizin herkesinki kadar değer taşıdığını… Hatta topluluğun diğer üyelerinin katılıp katılmayacağına oy verebildiğinizi? Mobula DAO'suyla sunduğumuz tam olarak bu!
Bunu kavradıysanız, yönetişimin özünü de kavramışsınız demektir. Web3 halk için, halk tarafından yönetilir! Her Mobula üyesi, sahip olduğu $MOBL paylarının değerine göre söz sahibi olacak. Böylece üyeler oy kullanabilecek ve Mobula'nın geleceğine ilişkin öneriler sunabilecek; bu öneriler toplulukta tartışılıp oylanacak. Token sahipleri, veri toplayıcımıza yeni token'ların eklenmesi taleplerini protokole bağlı ikinci bir DAO üzerinden oylayabilecek. Böylece Mobula'yla ilgili kararlar alınmadan önce topluluğa danışılacak. Bir de şu var: Token sahiplerinin katkı sunduğu görüldüğünde, çabalarının karşılığını alacaklar!
Bir DAO'ya katılmak için tek yapmanız gereken, projenin yerel token'ını satın almak. Daha önce de belirttiğimiz gibi, sahip olduğunuz token sayısı DAO'daki kararlar üzerinde ne kadar söz sahibi olacağınızı doğrudan belirler. Büyük bir şirketin hisselerinde olduğu gibi, token'ın fiyatı yükselirse siz de kazanç elde edersiniz. Ancak “klasik” bir şirketin aksine, DAO'da kararların doğru biçimde uygulanmasını sağlayacak doğrudan bir komisyon bulunmaz.
Akıllı sözleşmeler bütün bunları güvence altına alıp otomatikleştirir. Bu yüzden, örneğin denetim yaptırarak doğru şekilde oluşturulduklarından emin olmak çok önemlidir (Selam Safetin 👋)… Aave, MakerDAO ve Uniswap, DAO tabanlı protokollerin tanınmış örneklerinden bazılarıdır. Bu kadar bilinen ve önemli DAO'larda bile token sahibi herkes protokole anonim bir öneri sunabilir. Halkın yönetişimi 🙂
Ancak DAO'lar, öncü bir fikrin henüz gelişmekte olan uygulamaları. Özellikle de kod satırlarıyla yönetildikleri için karmaşık güvenlik açıklarına ve siber saldırılara karşı hâlâ savunmasızlar. Geliştirme aşamasındaki teknolojilere herkes erişebildiğinden, açık kaynaklı olmak bir dezavantaj olarak da görülebilir. Yine de bu güçlüklerin aşılacağı umuduyla DAO'lara büyük ilgi duyuluyor; çünkü DAO'lar, DeFi'nin önlemeye çalıştığı merkeziyetçilik sorunlarını çözmeye yardımcı olabilir. Örneğin Mobula'da zincir üstü uygulamalara erişilemiyor, merkezi sunucular saldırılara açık ve verilerin güvenilirliği tartışmalı.
Bu nedenle merkeziyetsiz bir veri toplayıcı oluşturmak önemliydi. Veri toplama ve işleme işini ortak bir topluluk üstlenecek; verimli çalışanlar da $MOBL token'ımızla ödüllendirilecek!








